بانک مقاله های آموزشی و فرهنگی

وب سایت شخصی محمود حسینی

  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
صفحه نخست در باره آموزش وپرورش تاریخ آموزش و پرورش تربیت و تأمین معلم در ایران (گذشته، حال و آینده)


تربیت و تأمین معلم در ایران (گذشته، حال و آینده)

فرستادن به ایمیل چاپ مشاهده در قالب پی دی اف
Most Hit
میانگین امتیار کاربران: / 1
ضعیفعالی 
فهرست مطلب
تربیت و تأمین معلم در ایران (گذشته، حال و آینده)
صفحه 2
تمامی صفحات

در جهان کنونی موضوع تربیت و تأمین معلمان دوره‏های مختلف تحصیلی از مهم‏ترین موضوعات مورد بحث جوامع توسعه یافته و در حال توسعه و علمای تعلیم و تربیت،برنامه‏ریزان و جامعه‏شناسان آموزش و پرورش است و به علت ارزش و اعتباری که برای معلم و تربی وی قایل هستند،سرمایه‏گذاری در جهت تربیت و تأمین‏ این رکن مهم تعلیم و تربیت را بهترین و سودمندترین نوع سرمایه‏گذاری می‏دانند و بر این باورند که معلمان،نقطه آغاز هر تحول آموزشی هستند و ایجاد عالمی نو جز با فتح آینده است و معلمان فاتحان عرصه علم و تمدّن.

در ایران نیز مسأله تربیت و تأمین معلم از هر لحاظ مسأله‏ای اساسی است که بحث‏ دربارهء آن بر سایر موضوعات و مسایل آموزش و پرورش تقدم و تفوق دارد.نویسنده‏ مقاله،این موضوع مهم آموزش و پرورش ایران را از سه زاویه گذشته،حال و آینده‏ تحت عناوین زیر مورد بحث و بررسی قرار داده است.

 

آدرس مقاله در پایگاه مجلات تخصصی نور: مجله تعلیم و تربیت (آموزش و پرورش) » زمستان 1381 و بهار 1382 - شماره 72 و 73 (از صفحه 11 تا 44)
عنوان مقاله: تربیت و تأمین معلم در ایران (گذشته، حال و آینده) (34 صفحه)
نویسنده : صافی، احمد
چکیده :
کلمات کلیدی :
تعلیم و تربیت (آموزش و پرورش) » شماره 72 (صفحه 11)

تربیت و تأمین معلم در ایران‏ (گذشته،حال و آینده)

معرفی مقاله: نوشته:احمد صافی

در جهان کنونی موضوع تربیت و تأمین معلمان دوره‏های مختلف تحصیلی از مهم‏ترین موضوعات مورد بحث جوامع توسعه یافته و در حال توسعه و علمای تعلیم و تربیت،برنامه‏ریزان و جامعه‏شناسان آموزش و پرورش است و به علت ارزش و اعتباری که برای معلم و تربی وی قایل هستند،سرمایه‏گذاری در جهت تربیت و تأمین‏ این رکن مهم تعلیم و تربیت را بهترین و سودمندترین نوع سرمایه‏گذاری می‏دانند و بر این باورند که معلمان،نقطه آغاز هر تحول آموزشی هستند و ایجاد عالمی نو جز با فتح آینده است و معلمان فاتحان عرصه علم و تمدّن.

در ایران نیز مسأله تربیت و تأمین معلم از هر لحاظ مسأله‏ای اساسی است که بحث‏ دربارهء آن بر سایر موضوعات و مسایل آموزش و پرورش تقدم و تفوق دارد.نویسنده‏ مقاله،این موضوع مهم آموزش و پرورش ایران را از سه زاویه گذشته،حال و آینده‏ تحت عناوین زیر مورد بحث و بررسی قرار داده است.

-اهمیت و ضرورت توجه به تربیت و تأمین معلم در جهان و ایران. -سیر تاریخی و تکوینی تربیت معلم از 1297 شمسی تا 1381(به اختصار). -سیاسیت‏ها و روش‏های تأمین معلم در ایران از 1207 تا 1381.

تعلیم و تربیت (آموزش و پرورش) » شماره 72 (صفحه 12)

-تحلیلی بر وضعیت گذشته و حال تربیت و تأمین معلم در ایران. -تفکرات جدید در مورد تربیت و تأمین معلم در ایران. -سیاست‏های تربیت و تأمین معلم در ایران و بهسازی کیفی آن.

تعلیم و تربیت (آموزش و پرورش) » شماره 72 (صفحه 13)
اهمیت و ضرورت توجه به تربیت و تأمین معلم در جهان کنونی و ایران

امروزه نظام آموزش و پرورش بنابر ضرورت تغییرات اجتماعی یکی از سازمان‏های پیچیده و بزرگ اجتماعی در هر کشور محسوب می‏شود.این سازمان که با رشد و توسعهء اجتماعی،فرهنگی،اقتصادی پیوندی ناگسستنی دارد،به تدریج حالت‏ ساده و ابتدایی خود را از دست داده و به حالتی پیچیده در آمده است.

عصر کنونی را عصری می‏دانند که در آن هدف از آموزش و پرورش تنها انتقال‏ میراث فرهنگی و تجارب بشری به نسل جدید نیست بکله رسالت آموزش و پرورش، ایجاد تغییرات مطلوب در نگرش‏ها،شناخت‏ها و در نهایت،رفتار انسان‏هاست.

در این عصر،معلمان بیش‏ترین نقش را در انتخاب و انتقال عناصر فرهنگی و دستاوردهای علمی و فنی و تجار بشری به نسل نوخاسته برعهده دارند.علاوه‏بر نقش‏های هدایتی،حمایتی و تقویتی،سازمان دادن به فعالیت‏های یادگیری دانش‏آموزان‏ و رشد هماهنگ ابعاد وجودی آنان نیز برعهدهء معلمان است.

در جهان امروز،معلم شایسته،معلمی است که بداند: -چرا آموزش می‏دهد؟ -به جه کسی آموزش می‏دهد؟ -چه مطالبی را آموزش می‏دهد؟ -چگونه آموزش می‏دهد؟ -کجا آموزش می‏دهد؟ -با چه ابزار و روش‏هایی آموزش می‏دهد؟ -چگونه ارزش‏یابی می‏کند؟

معلمان معاصر هم چون نقاشان زبردست و پیکرتراشان هنرمند از تن و جان‏ نوباوگان،پیکری دلپند و تصویری دلپذیر ابداع می‏کنند(محیط طباطبایی؛1356).

زبان معلمان به گونه‏ای است که مغزهای نرم کودکان و دل‏های سادهء نوباوگان را می‏شکافد و نهال اندیشه‏های سودمند را در آن‏ها می‏نشاند تا پس از رشد و نمّو لازم،

تعلیم و تربیت (آموزش و پرورش) » شماره 72 (صفحه 14)

هر نهالی درختی بارور و هر شاخه‏ای،شاخساری پرثمر شود و جامعه را از میوه‏های‏ شیرین و گوارای رفتار و کردار و افکار نیک شادکام و بهره‏مند سازد.

امروز کارگزاران اصلی تعلیم و تربیت معلمان هستند؛زیرا آنچه دانش‏آموزان کسب‏ می‏کنند،از خصوصیات،کیفیات و شایستگی‏های علمی،فرهنگی،اجتماعی،اخلاقی و معنوی معلمان متأثر است و تعامل مستمر و چهره به چهرهءد معلم با دانش‏آموز،وی را در موقعیتی ممتاز و منحصر به فرد قرار می‏دهد که هیچه انسان دیگری از آن برخوردار نیست.پژوهش‏های گوناگون روان‏شناسی و جامعه‏شناسی نیز مویّد این امر است(مهر محمدی،محمود؛1380).

ژان پیاژه دربارهء جایگاه معلم در نظام آموزش و پرورش در کتاب روان‏شناسی و دانش‏آموزان و پرورش که در سال 1370 به فارسی ترجمه شده است،می‏نویسد: "زیباترین اصلاح و بازسازی آموزش و پروش،در صورتی که معلم به تعداد کافی‏ و با کیفیت مطلوب در اختیار نباشد،با شکست روبه‏رو خواهد شد.

در کتاب جنبش جهانی برای بهسازی تربیت معلم نوشتهء علی رؤوف آمده است: "هیچ اصلاحی نمی‏تواند بدون همکاری و مشارکت فعال معلمان موفق شود؛بنابراین؛ موقعیت اجتماعی،فرهنگی و مادی معلمان باید محور اولویت تلقی شود."

"معلمان می‏توانند به نسل‏های کوچک‏تر طعم یادگیری را بچشانند و به آن‏ها نشان‏ دهند که دانایی مستلزم تلاش،تمرکز،انضباط و اراده و تصمیم است."

"معلمان می‏خواهند به شأن و مقام آن‏ها احترام گذاشته شود.آن‏ها احتیاج دارند به‏ آموزش‏های نو و مهارت‏های تازه دست یابند،موقعیت حرفه‏ای خود را بازیابند،به‏ آنچه برای آموزش با استدانداردهای بالا لازم است مجهز گردند و مسؤولان با آن‏ها برخوردهای منصفانه داشته باشند."

با توجه به آنچه گفته شد و با عنایت به رسالت و نقش معلمان در رشد ابعاد وجودی کودکان،نوجوانان و جوانان و تربیت نیروی انسانی هر جامعه،باید بگوییم که‏ به یقین،با وجود معلمانی شایسته می‏توان چهرهء سازمان‏های آموزشی را دگرگون

تعلیم و تربیت (آموزش و پرورش) » شماره 72 (صفحه 15)

ساخت و فضای مدارس را به فضایی صمیمی،بالنده و روح‏افزا تبدیل کرد.با ایجاد و گسترش مؤسسات تربیت معلم و ارایهء برنامه‏های متنوع و مناسب می‏توان معلمانی‏ تربیت کرد که مهارت‏های لازم را در ابعاد انسانی و ادراکی و فنی کسب کنند و بتوانند از هنر،علم و تجربهء خود در تبدیل انسان‏های خام به انسان‏هایی خلاق،بالنده و متعادل‏ بهره گیرند.لذا ضرورت دارد در هر کشوری طرح جامعی در زمینهء جذب،انتخاب، تربیت،استخدام،بازآموزی،تکریم شخصیت و رفاه معلمان تهیه و اجرا گردد مدیرا عالی و میانی نیز باید باور داشته باشند که سرمایه‏گذاری در تربیت و تأمین‏ معلمان بهترین و سودمندترین نوع سرمایه‏گذاری است.

با توجه به اهمیت موضوع،بر آنیم تا وضعیت تربیت و تأمین معلم در ایران را تحت عناوین زیر مورد بحث و بررسی قرار دهیم.

-سیر تاریخی و تکوینی تربیت معلم از 1297 شمسی تا 1380(به اختصار) -سیاست‏ها و روش‏های تأمین معلم در ایران از 1297 تا 1380. -تحلیلی بر وضعیت گذشته و حال تربیت و تأمین معلم در ایران. -تفکرات جدید در مورد تربیت و تأمین معلم در ایران. -سیاست‏های تربیت و تأمین معلم در ایران و بهسازی کیفی آن.

تعلیم و تربیت (آموزش و پرورش) » شماره 72 (صفحه 16)
1-سیر تاریخی و تکوینی تربیت معلم در ایران از 1297 شمسی تا 1380 (به اختصار)

این مبحث می‏تواند در دو زمینهء زیر مطرح گردد.

الف:زمینه‏سازی برای تربیت معلم تا 1297 شمسی

سوابق مربوط به قبل از تأسیس دار المعلمین و دار المعلمات نشان می‏دهد که تا سال‏ 1297 شمسی،معلمان مکتب خانه‏ها و مدارس ایران،در مراکز خاص تربیت معلم، تربیت نمی‏شده‏اند.آن‏ها معمولا از میان طلاب ساعی و بااستعدای که در جلسه‏های‏ استادان با سؤال و جواب لیاقت خود را نشان می‏دادند یا براساس تعلیقاتی که بر کتاب‏های موجود می‏افزودند و یا رساله‏های علمی که می‏نوشتند،انتخاب می‏شدند.

از آن‏جا که استادان در جریان پیش رفت شاگردان خود بودند و با آنان ارتباط نزدیک داشتند،اجازه‏نامه‏ای به شاگردان اعطا می‏کردند که در واقع،دانش‏نامه یا گواهی نامهء معلمی بود.این گواهی نامه را استاد به خط خود می‏نوشت و در آن دربارهء موقعیت علمی و نفسانی متعلم جدید به تفصیل توضیح می‏داد.

در آن زمان،مکتب‏داری حرفه‏ای خصوصی بود و تنها افراد با حوصله و علاقه‏مند به این شغل به آن می‏پرداختند.تا زمان تصویب قانون اساسی معارف،در سال 1290 و مصوبات شورای عالی معارف مجوز خاصی برای این امر لازم نبود.بعضی از معلمان‏ مکتب نیز دورهء مقدماتی و در مواردی سطح را در حوزه‏های علمیه می‏گذراندند و به‏ کار مکتب‏داری می‏پرداختند.(صافی،احمد؛1372).

با تأسیس دار الفنون در سال 1228 شمسی و شکل‏گیری وزارت علوم در 1232 شمسی و ایجاد مدارس جدید در شهرهای ارومیه،تبریز،اصفهان و تهران ساختار جدیدی برای آموزش و پرورش تعیین شد و به تدریج،دولت سیاست‏گذاری و برنامه‏ریزی برای آموزش و پرورش رسمی را برعهده گرفت.

تعلیم و تربیت (آموزش و پرورش) » شماره 72 (صفحه 17)

بر این اساس،در مادهء 15 قانون اساسی معارف،مصوب 1290 شمسی،چهار درجه‏ برای تحصیل معین شد که شامل دبستان دهکده،دبستان شهر،دبیرستان و مدارس‏ عالی بود.

در سال‏های بعد دوره‏های تحصیلی ایران تا پایان متوسطه به شرح زیر تصویب شد. -دروهء ابتدایی،6 سال‏ -دورهء اول متوسطه،3 سال‏ -دورهء دوم متوسطه،3 سال

بنابراین،با وضع مواردی از متمّم قانون اساسی مشروطیت ناظر بر امور آموزش و پرورش کشور و تصویب قانون اساسی معارف،قانون اداری وزارت معارف و قانون‏ اعزام دانشجو به خارج از کشور تا سال 1290 شمسی موجب شد که دوره‏های مختلف‏ تحصیلی در مدارس به تدریج تأسیس و گسترش یابد و نیاز به معلم برای تدریس در آن‏ها به خوبی احساس گردد.

گزارش مدیر کل وزارت معارف و فوائد عامه در سال 1290 شمسی مؤید این امر است:

"تربیت اطفال مبتدی از اعمال مشکله است که باید به عهدهء اشخاص متخصص تفویض شود و مسلما اگر شخصی از اصول تعلیم‏ و تربیت بهره‏منده نشده باشد،نمی‏تواند علم خود را به اطفال بیش‏تری‏ بیاموزد،هر قدر هم که در آن علم به خصوص،متبحّر باشد"سالنامهء معارف،اوقات و صنایع مستظرفه،29-1328 قمری‏".تشکیل کلاس‏ خاص برای تدریس اصول تعلیم و به منظور افزایش سطح سواد معلمان در دبیرستان دارالفنون در اوایل سال 1290 شمسی را اولین‏ اقدامی می‏دانند که در زمینه تربیت معلم صورت گرفته و اصول اولیهء تربیت اطفال در این کلاس مطرح شده است‏"سلسله سخنرانی‏های‏ عیسی صدیق اعلم،در تالار دارالفنون‏".

تعلیم و تربیت (آموزش و پرورش) » شماره 72 (صفحه 18)

در سال 1290 شمسی،برای اولین بار مجوز اعزام 30 نفر جهت ادامهء تحصیل به‏ خارج از کشور صادر شد.از این تعداد،هشت نفر به منظور تحصیل در علوم و فنون‏ نظامی،هفت نفر در رشتهء مهندسی و 15 نفر برای معلمی در رشته تعلیم و تربیت‏ انتخاب شدند.

ب:تأسیس مراکز تربیت معلم در سال 1297 تا 1381

مراکز تربیت معلم که طی 84 سال در اشکال مختلف درایران تأسیس شدند،در بعضی موارد گسترش یافته یا محدود گردیده و در مواردی نیز تعطیل شده‏اند.

اشکال تربیت معلم عبارت‏اند از:

1-تاسیس دارالمعلمین و دارالمعلمات

یکی از اقدامات مهمی که در راه تربیت و تأمین معلمان مدارس ابتدایی،متوسطه‏ در سال 1297 شمسی صورت گرفت،تأسیس نخستنی مرکز تربیت معلم به نام‏ دارالمعلمین بود که ریاست آن را ابو الحسن فروغی و معاونت آن را اسماعیل مرات بر عهده داشتند.

دارالمعلمین مرکزی دارای دو شعبهء ابتدایی و عالی بود که هرکدام یک هیأت‏ اداری داشتند.این مرکز دارای نظام‏نامه‏ای مشتمل بر 32 ماده بوده است،که در آن‏ شرایط پذیرش داوطلبان شغل معلمی،رشتهء تحصیلی،برنامه‏های درسی،سازمانی و تشکیلات اداری،مقرارت انضباطی،اداری و امتحانی،نوع مدرک تحصیلی،میزان‏ بودجه و کیفیت هزینهء آن و بالاخره شواری آموزشی مرکز مورد بحث قرار گرفته است. در مادهء یک این نظام نامه آمده است:

"دارالمعلمین مرکزی مدرسه‏ای است دولتی و مجانی در تحت‏ ادارهء وزارت معارف که برای تعلیمات ابتداییه و حد معینی از تعلیمات متوسطه،تربیت معلم می‏کند و به این نظر منقسم به دو شعبه‏ می‏باشد.یکی شعبهء ابتدایی و دیگر شعبهء عالی."

تعلیم و تربیت (آموزش و پرورش) » شماره 72 (صفحه 19)

همزمان با تربیت معلمان مرد،تربیت معلمان زن نیز مورد توجه قرار گرفت و دارالمعلمات به وجود آمد.

از شرایط تحصیلی در شعبه ابتدایی،داشتن گواهی‏نامهء شش سالهء ابتدایی بود و مدت تحصیل برای شعبهء ابتدایی سه سال و برای شعبهء عالی چهار سال تعیین شد.

2-دارالمعلمین اکابر

به منظور افزایش سطح دانش معلمان و ایجاد مهارت در فن تدریس،شواری عالی‏ معارف در سال 1306 شمسی،اساس‏نامهء دارالمعلمین شبانه اکابر را تصویب کرد.

3-دارالمعلمین ابتدایی ولایات و ایالات

طبق مصوبهء سال 1306،به شورای عالی معارف در ایالات و ولایات ایران مجوز تأسیس دارالمعلمین ابتدایی داده شد.شرط ورود به این دارالمعلمین داشتن مدرک دورهء اول متوسطه و مدت تحصیل در آن یک سال بود.

4-دارالمعلمین عالی

به منظور گسترش دبیرستان‏ها و تربیت و تأمین دبیران مورد نیاز،شورای عالی‏ معارف مجوز تأسیس دارالمعلمین عالی را در سال 1308 شمسی اعلام کرد.مدت‏ تحصیل در این مرکز سه سال تعیین شده بود.

5-اعزام محصل به خارج از کشور و تحصیل در رشته معلمی

به منظور تأمین نیروی انسانی در رشته‏های علمی،فنی و علوم تربیتی،قانون اعزام‏ محصل به خارج از کشور در سال 1307 شمسی تصویب گردید.براساس این قانون، 35 درصد از دانشجویان اعزامی می‏بایست در رشتهء معلمی تحصیل کنند.

6-تأسیس دانش‏سراهای مقدماتی و عالی و تصویب قانون تربیت معلم در سال 1312

از قوانین مهمی که برای تربیت و تأمین معلممان مدراس ابتدایی و متوسطه در ایران‏ وضع شده است،قانون تربیت معلم است که در اسفند 1312 به تصویب رسید و به‏ موجب آن،دولت مکلّف شد دانش‏سراهای مقدماتی و عالی را تأسیس و توسعه بخشد.

تعلیم و تربیت (آموزش و پرورش) » شماره 72 (صفحه 20)

براساس مفاد قانون یادشده،به تدریح دانش‏سراهای مقدماتی پسرانه و دخترانه در مراکز استان‏ها و شهرهای ایران به وجود آمدند.تربیت بیش‏ترین و بهترین معلمان برای‏ تدریس در مدارس ابتدایی از این طریق صورت می‏گرفت.با تأسیس و گسترش‏ دانش‏سراهای مقدماتی،دارالمعلمین و دارالمعلمات تعطیل شدند و امور تربیت معلم‏ ابتدایی و متوسطه به دانش‏سراهای مقدماتی و عالی محول گردید.

مدت تحصیل در دانش‏سراهای مقدماتی دو سال و دانش سراهای عالی سه سال‏ اعلام شد و به فارغ التحصیلان دانش‏سراهای مقدماتی دیپلم دانش‏سرا اعطا گردید که از نظر استخدامی معادل دیپلم کامل متوسطه بود.

طبق مفاد این قانون،محل تحصیل در دورهء ابتدایی،دبستان و مدرس آن آموزگار و محل تحصیل در دورهء متوسطه دبیرستان و هنرستان و مدرس آن‏ها،دبیر و هنرآموز و محل تحصیل در دورهء عالی،دانشگاه و مدرس آن را استاد نام نهادند.

7-اشکال دیگر مراکز تربیت معلم و مربی و دبیر از 1312 تا 1381

گرچه بیش‏ترین معلمان و دبیران ایران از طریق دانش‏سراهای مقدماتی و عالی‏ تربیت و تأمین شدند ولی طبق اساس‏نامه‏های مصوب،مراکز و دوره‏های دیگری به‏ وجود آمدن که به دلیل محدودیت صفحات مقاله فقط به ذکر نام آن‏ها بسنده می‏کنیم.

-دانش‏سرای تربیت بدنی در سال 1327 -دانش‏سرای کشاورزی در سال 1328 -تشکیل کلاس‏های کمک آموزگاری در سال 1322 -تربیت معلم دو سالهء روستایی در سال 1332 -دانش‏سرای عشایری در سال 1334 -مراکز تربیت معلم یک ساله در سال 1338 -دورهء تربیت معلم حرفه‏ای پسران و دختران در سال 1341 -تشکیل دوره‏های آموزشی برای سپاه دانش در سال 1342 -تأسیس آموزشگاه تربیت معلم روستایی در دزفول در سال 1343

تعلیم و تربیت (آموزش و پرورش) » شماره 72 (صفحه 21)

-تأسیس مرکز تربیت معلم دینی در سال 1345 -تأسیس مرکز تربیت معلم پیشوا -تأسیس دانش‏سراهای راهنمایی تحصیلی در سال 1348 -تأسیس مراکز تربیت معلم کودکان استثنایی در سال 1347 -تأسیس مراکز تربیت معلم دو ساله فنی و حرفه‏ای‏ -تأسیس دانش‏سرای هنر -تأسیس انستیتو مربیان هنری‏ -تأسیس مراکز تربیت مربی کودک در سال 1351 -تأسیس مرکز تربیت معلم معمولان‏1لرستان در سلا 1355 -تأسیس مؤسسهء تربیت معلم و تحقیقات تربیتی در سال 1343 -تأسیس دانشگاه تربیت معلم در سال 1353 -تأسیس دانش‏سرای عالی سپاه دانش در سال 1343 -تأسیس دانش‏سرای عالی صنعتی در سال 1343 -تأسیس مراکز تربیت معلم از طریق دانشکده‏های علوم تربیتی دانشگاهها -تأسیس مراکز تربیت معلم از طریق مدراس عالی کشور -تأسیس دانش‏سرای تربیت معلم چهار ساله‏ -تأسیس دانش‏سراهای تربیت معلم سه ساله در سال 1376.

2-سیاست‏ها و روش‏های تأمین معلم از 1297 تا 1381

با توجه به مطالب مطرح شده در مورد انواع و اشکال مراکز تربیت معلم،معلمان‏ مورد نیاز مدارس در شهرها و روستاهای ایران تا سال 1381 از راه‏های متعدد و متنوعی‏ به شرح زیر تأمین شده است. (1)-بخشی از بخش‏های استان لرستان می‏باشد.

تعلیم و تربیت (آموزش و پرورش) » شماره 72 (صفحه 22)

1-استخدام معلمان با مدرک تحصیلی ششم ابتدایی و گذرانیدن دوره کارآموزی‏ معلمی.

2-استخدام با مدرک تحصیلی سوم متوسطه و گذرانیدن دورهء کارآموزی معلمی. 3-استخدام فارغ التحصیلان دانش‏سراها و مراکز تربیت معلم عادی،فنی و حرفه‏ای. 4-استخدام فارغ التحصیلان دانش‏سرای عالی و دانشگاههای تربیت معلم. 5-استخدام فارغ التحصیلان دانشکده‏های علوم تربیتی و تربیت دبیر دانشگاههای‏ متعهد خدمت دبیری.

6-استخدام معلمان ابتدایی از میان سپاهیان دانش. 7-استخدام فارغ التحصیلان آزاد دانشگاههای مختلف کشور،مانند دانشگاه تهران، پیام نور،دانشگاه آزاد اسلامی،دانشگاه الزهراء،و...از طریق مسابقه استخدامی و گذرانیدن دورهء کارآموزی آموزگاری یا دبیری.

8-استخدام معلمان ابتدایی از میان آموزشیاران نهضت سوادآموزی. 9-استخدام معلمان پیمانی و حق التدریس با گذرانیدن دوره‏های کارآموزی لازم. 10-فراهم کردن شرایط ادامه تحصیل معلمان پایه‏های مختلف تحصیلی از طریق‏ مأموریت تحصیلی یا گذرانیدن دوره‏های شبانه و تابستانی در مراکز عالی ضمن خدمت‏ فرهنگیان در دانشگاههای مختلف کشور و استفاده از آنان در دوره‏های تحصیلی بالاتر.

11-استفاده از دبیران شاغل،دانشجویان دانشگاهها،شاغلین سازمان‏های اداری‏ وزارت آموزش و پرورش برای تدریس در دوره‏های مختلف تحصیلی به صورت‏ حق التدریس.

12-استفاده از معلمان موظف به تدریس در یک نوبت،برای تدریس در نوبت بعد 13-به کارگیری سرباز معلم در سطح دیپلم،فوق دیپلم و لیسانس. 14-استخدام فارغ التحصلان دانشگاه،شهید رجایی(دو ساله و چهار ساله متعهدین‏ دبیری).

تعلیم و تربیت (آموزش و پرورش) » شماره 72 (صفحه 23)

15-انتقل داوطلبان تدریس در دوره‏های بالاتر تحصیلی به منظور تدریس دروس‏ مختلف این دوره‏ها.

16-استفاده از دانشجویان و افرادی که در مناطق شهری یا روستایی ایران برای‏ تدریس بعض از دروس موقتا به وجود آنان نیاز است.

17-جابه‏جایی معلمان از طریق انتقال آنان به مناطق مختلف کشور.

3-تحلیلی بروضعیت گذشته و حال تربیت و تأمین معلم در ایران

مطالعهء روند توجه به معلم و تربیت وی،ایجاد و گسترش مراکز تربیت معلم از تأسیس دارالفنون در سال 1228 شمسی(154 سال پیش)تاکنون نشانگر نکات مهمی‏ است که می‏تواند الهام بخش برنامه‏ریزان کنونی آموزش و پرورش ایران و مدیران عالی‏ و میانی وزارتخانه‏های آموزش و پرورش،علوم،تحقیقات و فن‏آوری و سازمان‏ مدیریت و برنامه‏ریزی کشور باشد و در ترسیم چشم‏انداز آیندهء تربیت و تأمین معلمان‏ ایران مفید و مؤثر واقع شود.در این قسمت،بعضی از این موارد را مورد بحث قرار می‏دهیم و با الهام از برنامهء سوم توسعهء اجتماعی،فرهنگی واقتصادی ایران‏ (1383-1379)به چشم‏انداز آیندهء تربیت معلم در ایران اشاره می‏کنیم.

در فاصلهء سال‏های 1228 شمسی تا 1381،برنامهء تربیت و تأمین معلم برای مدارس‏ آموزش و پرورش شش دورهء زیر را طی کرده است.

1-دورهء مطالعات و گسترش فرهنگ استفاده از معلمان خارجی سپس معلمان‏ ایرانی و تشکیل کلاس‏های خاص برای بازآموزی معلمان مکتب خانه‏ها و مدارس از 1228 تا 1297.

2-دورهء تأسیس مراکز تربیت معلم به صورت‏های مختلف،تصویب قوانین و مقررات خاص آموزشی،اداری،مالی و برنامه‏های درسی از 1297 شمسی تا 1346 (سال تأسیس وزارت علوم و آموزش عالی در ایران).

تعلیم و تربیت (آموزش و پرورش) » شماره 72 (صفحه 24)

3-دورهء گسترش مراکز تربیت معلم توسط وزارت آموزش و پرورش از سال‏ 1346 تا 1358.

4-دورهء توقف بعضی از مراکز تربیت معلم از سال 1358 تا 1363. 5-دورهء بازنگری و توسعهء مراکز تربیت معلم و تصویب قوانین مربوط مانند قانون‏ متعهدین خدمت در وزارت آموزش و پرورش از سال 1363 تا 1370.

6-دورهء کاهش توسعهء مراکز تربیت معلم و دبیر،محدود شدن ردیف‏های‏ استخدامی و گسترش اندیشهء تأمین معلم از راههای مختلف از سال 1370 تا 1381.

دورهء اول-گسترش فرهنگ استفاده از معلمان خارجی و ایرانی:

-در آغاز تأسیس و گسترش مراکز آموزشی عمده در ایران،از معلمان خارجی، فارغ التحصیلان دارالفنون،مکتب‏داران،مکتب‏خانه‏ها و داوطلبان تدریس پس از گذراندن دوره‏ای خاص برای تدریس در مکاتب و مدارس و مراکز مهم آموزشی‏ استفاده شده است.

دوره دوم-تأسیس مراکز تربیت معلم:

باتصویب قوانین و مقررات آموزشی و تأکید مقامات آموزش و پرورش وقت، مراکز تربیت معلم وتربیت دبیر گسترش یافته و تأمین معلمان مورد نیاز وزارت‏ معارف،وزارت فرهنگ و وزارت آموزش و پرورش بیش‏تر از طریق فارغ التحصیلان‏ دانش‏سرای مقدماتی،دانش‏سرای عالی و...صورت گرفته است.به گونه‏ای که تا سال‏ 1358 با مراکز تربیت معلم با نام‏های مختلف از دارالمعلمین و دارالمعلمات تا دانش‏سرای معمولان لرستان مواجه می‏شویم و شاهد تأسیس انواع مراکز تربیت معلم با ساختارهای متفاوت از یک ساله تا چهار ساله هستیم.به ویژه آن‏که این مراکز به‏ تناسب نیاز دانش‏آموزان شهری،روستایی،عشایری و دروس مختلف از ابتدایی تا دورهء متوسطه تأسیس شده و گسترش یافته‏اند.

تعلیم و تربیت (آموزش و پرورش) » شماره 72 (صفحه 25)
دورهء سوم-گسترش مراکز تربیت معلم:

به علت رشد زیاد جمیعت در ایران و وضع قوانین تعلیمات عمومی و اجباری و در نتیجه استقبال گروه‏های سنی مختلف از تحصیل در مدارس شهر و روستا و عشایری‏ نیاز به معلم در فاصلهء سال‏های 1300 تا 1370 افزایش یافته و تأمین معلم از راههای‏ مختلف،به ویژه مراکز تربیت معلم انجام پذیرفته است.

دورهء چهارم-توقف بعضی از مراکز تربیت معلم:

از مفاد آمار مربوط به سرشماری سال 1375 و وضعیت جمیعت در ایران و آمار تفصیلی سالانه وزارت آموزش و پرورش چنین برمی‏آید که:

-روند رشد جمیعت در سال کاهش یافته است. -روند رشد دانش‏آموز نیز در سال‏های اخیر،به ویژه در دروهء ابتدایی کاهش یافته‏ است.

-این کاهش تا پایان برنامهء سوم توسعه در مقاطع راهنمایی و متوسطه نیز قابل‏ ملاحظه است.

-طبق بعضی برآوردها،این روند تا پایان سال 1400،ادامه دارد.بنابر دیدگاههای‏ جمیعت‏شناسان،به دلیل افزایش مجدد روند رشد جمیعت،روند کاهش دانش‏آموز تا پایان سال یاد شده تغییر خواهد کرد و مجددا جمعیت ایران و در نتیجه جمیعت‏ دانش‏آموزی دوره‏های مختلف تحصیلی،افزایش خواهد یافت.

-به دلیل تفاوت دیدگاهها در مورد روند رشد جمیعت در ایران و روند رشد یا کاهش گروه‏های سنی دوره‏های مختلف تحصیلی،در مورد نیروی انسانی جدید مورد نیاز وزارت آموزش و پرورش بین مقامات سازمانی مدیریت و برنامه‏ریزی کشور و مقامات آموزش و پرورش تفاوت نظر پدید آمده است و مصوبات مختلف و گاه‏ ناهمگون از طرف مراجع ذی‏ربط اعلام می‏گردد.این امر سردرگمی و نابسامانی در برنامه‏ریزی نیروی انسانی وزارت آموزش و پرورش را به دنبال دارد و سبب آن می‏شود

تعلیم و تربیت (آموزش و پرورش) » شماره 72 (صفحه 26)

که وزارت آموزش و پرورش در ا مر برنامه‏ریزی نیروی انسانی و ورودی به این سیستم‏ بزرگ مستند عمل نکند و سیاستی مدوّن نداشته باشد.

دورهء پنجم-بازنگری و توسعه مراکز تربیت معلم و تصویب قوانین مربوط:

در فاصلهء سال‏های 1359 تا 1370 در تأسیس و گسترش مراکز تربیت معلم یا محدود کردن این مراکز سیاست‏های گوناگون و گاه متفاوتی دیده می‏شود.در آغاز، دانش‏سراهای مقدماتی و مراکز تربیت معلم دو ساله(دانش‏سراهای راهنمایی)محدود و حتی در شهرهای کوچک ایران تعطیل می‏شوند و در عین حال،توسعهء این مراکز فقط در مراکز استان‏ها مورد تأکید قرار می‏گیرد.و در فاصلهء سال‏های 1246 تا 1370 سیاست‏ گسترش مراکز تربیت معلم مجددا تعقیب می‏شود و معلمان مورد نیاز وزارت آموزش و پرورش در دوره‏های ابتدایی و راهنمایی تحصیلی بیش‏تر از میزان فارغ التحصیلان مراکز تربیت معلم تأمین می‏گردند.



 
مطالب مرتبط :

» آمـوزش‌ مـعلمان‌ در‌ ژاپن

 آمـوزش‌ مـعلمان‌ در‌ ژاپن--------------------------اعظم ملایی‌نژاد«تـربیت معلم»را می‌توان از جمله حساس‌ترین و مهم‌ترین‌ مؤلفه‌های...

» آسیب‌شناسی شغلی معلمان

 آسیب‌شناسی شغلی معلمان-----------------یوسف زارع نبیلیانسرآغازتمام سیاست‌گذاران و برنامه‌ریزان اذعان دارند که آموزش‌وپرورش، تنها یا لا...

» فداکاری آخرین درس معلم

 فداکاری آخرین درس معلمهنوز صدایش را به همان وضوح می‌شنوم؛‌ معلم که نه، مراد دوران کودکی‌ام بود. می‌خواستم بزرگ که شدم، مثل او لباس...

» معلمان ‌ ‌و ‌‌گـروه‌های‌ آموزشی

معلمان ‌ ‌و ‌‌گـروه‌های‌ آموزشیفهیمه رضایی نیارکی - سوسن لائیپیشرفت هرجامعه تا حدود زیادی به آموزش‌ و پرورش‌ آن جامعه بـستگی...

» معلمان فکور

معلمان فکور (نگاهی به دیدگاههای جدید در زمینه نقش وظایف معلمان) /نویسنده : مجدفر،مرتضی/تفکر ‌‌خـلاّق،مهم‌ترین‌ ویژگی‌ معلّمان قرن...

» تأثیر علاقه و انگیزه در انتخاب و موفقیت شغل معلمی

تأثیر علاقه و انگیزه در انتخاب و موفقیت شغل معلمیپری‌چهر سلطانی خراجی-شهرکردمقدمه‌در دههء پایانی قرن بیستم،برای بسیاری‌ از‌...

» بررسی نوآوری ها و ارتقای جایگاه معلمان در چند کشور جهان

بررسی نوآوری ها و ارتقای جایگاه معلمان در چند کشور جهان نویسنده : سمیعی،مرتضیمرتضی سمیعیسرآغازدر‌ قرآن‌ کریم،بسیاری‌ از امور و افراد و...

» 50 ويژگي معلم موفق

‏‎ 50 ويژگي معلم موفقعلي پورعليرضا توتکله - کارشناس ارشد علوم تربيتي  ويژگي هاي معلم موفق1 – باخصوصيات رشد و احتياجات فراگيرندگان در...

» چگونه کلاس درس جذاب داشته باشيم

چگونه کلاس درس جذاب داشته باشيمهر معلمي با بالا رفتن تجربه اش پي خواهد برد که بايد به برخي کارهاي ضروري در کلاس درس توجه نمايد ، بعضي...

» معلم ‌ ‌‌‌در‌ مـقام تصمیم‌گیرنده

معلم ‌ ‌‌‌در‌ مـقام تصمیم‌گیرندهآمنه احمدیتحقیقات نـشان داده است زمانی که مـعلمان در جـریان تدریسی پویا قرار می‌گیرند و از طریق...

افزودن نظر




کد امنیتی
بازنشانی

قدرت گرفته از جی‌کامنت فارسی ، ترجمه و بازنویسی : سی‌ام‌اس فارسی

آخرین مطالب بازدید شده


سخن روز

ديل كارنگي

فراموش نكنيم كه حق شناسي نشانه اي از آموزش درست است. پس اگر از فرزندانمان توقع حق شناسي داريم، بايد آنها را حق شناس بار بياوريم.

اطلاعات سايت

اعضا : 46
مطالب و محتوا : 1306
مشاهده بازدیدهای مطالب و محتوا : 8101257

نظرسنحی

ارزیابی شما از عملکرد وزارت آموزش و پرورش چیست؟
 

روز شمار

 
دوشنبه
1396
ارديبهشت
4
 

عضویت و ورود به سایت

با سلام عضویت شما راگرامی می دارم .

منتظر بازدید مجدد شما از سایت مقالات آموزشی و فرهنگی و نظرات سازنده تان می باشم محمود حسینی

آمار بازديدكنندگان

بازديد امروز122
بازديد ديروز :115
بازديد اين ماه :8302
بازديد كل :444073
بيشترين بازديد روزانه :1490